Beyaz EPS (Genleştirilmiş Polistiren) Nedir ve Neden Tercih Edilir?
Dış cephe mantolama sektöründe uzun yıllardır en yaygın kullanılan yalıtım malzemelerinden biri Beyaz EPS (Expanded Polystyrene - Genleştirilmiş Polistiren) sert köpük levhalarıdır. Petrol türevi olan bu malzeme, kapalı gözenekli (hücreli) bir yapıya sahip olup içerisinde %98 oranında durgun hava barındırır. Isı yalıtımını sağlayan şey de tam olarak malzemenin kendi içindeki bu hareketsiz ve kuru havadır.
Beyaz EPS'nin günümüzde hala yoğun olarak tercih edilmesinin en büyük nedeni bütçe dostu (ekonomik) olmasıdır. Hafif olması sayesinde binalara ekstra statik yük (ağırlık) bindirmez, ustalar tarafından kesimi ve cepheye montajı son derece kolaydır. Ayrıca kapalı gözenek yapısı sayesinde bünyesine su çekmez, cephe korozyonlarına karşı koruma sağlar.
Beyaz EPS'de Kalınlık Seçimi Neden Daha Hassastır?
Isı yalıtım malzemelerinin performansını belirleyen en önemli kriter Isı İletkenlik Katsayısı'dır (Lambda - λ). Bir malzemenin Lambda değeri ne kadar düşükse, yalıtım gücü o kadar yüksektir. Beyaz EPS'nin ısıl iletkenlik değeri, teknolojinin son ürünlerinden olan Karbonlu (Grafitli) EPS'ye ve Taş Yününe kıyasla bir miktar daha yüksektir (ortalama 0.038 - 0.040 W/mK).
Bu zayıflık, malzemenin "kötü" olduğu anlamına gelmez. Sadece aynı yalıtım direncine (R değerine) ulaşabilmek için Karbonlu EPS'ye kıyasla daha kalın levhalar kullanılması gerektiği anlamına gelir. Örneğin; 4 cm kalınlığında bir Karbonlu EPS'nin sağladığı ısı yalıtım gücünü elde edebilmek için Beyaz EPS'nin kalınlığını 5 cm veya 6 cm olarak seçmeniz gerekir.
İklim Bölgelerine Göre Beyaz EPS Kalınlık Tavsiyeleri
Türkiye'deki farklı iklim şartları ve TS 825 standartları dikkate alındığında, dış cephenizde Beyaz EPS mantolama yaptırmaya karar verdiyseniz kalınlık seçiminde şu değerleri referans almanız önerilir:
1. ve 2. Bölgeler (Ilıman ve Sıcak İklimler)
Antalya, İzmir, Mersin, İstanbul, Bursa, Kocaeli, Sakarya gibi kış aylarının çok sert geçmediği ancak yaz aylarında aşırı ısınma ve yüksek nem/terleme sorunlarının yaşandığı bölgelerde en az 5 cm kalınlığında Beyaz EPS kullanılması TS 825 kuralları gereği zorunludur. Daha ince (örneğin 3 cm veya 4 cm) beyaz EPS levhalar, özellikle kış gecelerinde iç duvarların soğumasını engelleyemez ve "Çiğ Noktası" adı verilen fiziksel olay tetiklenerek evinizin içerisinde küf ve rutubete neden olabilir.
3. Bölgeler (Karasal ve Soğuk İklimler)
Ankara, Eskişehir, Konya, Kayseri, Malatya gibi dondurucu ayazların ve kar yağışlarının görüldüğü İç ve Doğu Anadolu şehirlerinde Beyaz EPS kullanılacaksa, kalınlık kesinlikle minimum 8 cm olarak tercih edilmelidir. Bu bölgelerdeki binaların dış duvarları ısıyı çok hızlı kaybeder. 5 cm Beyaz EPS kullanılması, şiddetli kış aylarında kombinizin sürekli en yüksek ayarda çalışmasına ve beklenen doğalgaz tasarrufunun sağlanamamasına yol açar.
4. Bölgeler (Çok Sert Kış İklimi)
Erzurum, Kars, Ağrı, Ardahan gibi Türkiye'nin en soğuk illerinde mantolama kalınlığı hayati önem taşır. Bu bölgelerde standart 5 cm'lik EPS uygulamaları hiçbir işe yaramaz. Beyaz EPS ile standartları yakalamak için en az 10 cm, ideal olarak ise 12 cm kalınlıkta levhalar kullanılmalıdır.
Kalınlık Kadar "Yoğunluk (Dansite)" da Önemli mi?
Mantolamada kalınlık (cm) ile birlikte malzemenin yoğunluğu, yani Dansite (kg/m³) kavramı da sıklıkla karşımıza çıkar. Dış cephe sistemlerinde uygulanacak Beyaz EPS levhanın yoğunluğu, sıva, file ve dekoratif kaplamanın yükünü taşıyabilmesi için en az 16 Dansite (16 kg/m³), tercihen 20 Dansite olmalıdır.
Piyasada ucuz fiyat vermek adına 10-12 dansite ambalaj (paketleme) köpüklerini mantolamada kullanan firmalar (merdiven altı) maalesef mevcuttur. Düşük yoğunluklu levhalar, cepheye uygulanan sıva darbesiyle ezilir, rüzgarda veya hafif darbelerde kırılarak cephe çatlaklarına neden olur. Unutmayın; levha kalınlığı 8 cm dahi olsa dansitesi düşükse o mantolama çöp olacaktır.
Beyaz EPS mi, Karbonlu EPS mi?
Her iki malzeme de üretim tekniği açısından birbirinin aynısıdır. Ancak Karbonlu EPS'nin ham maddesine "Grafit" adı verilen kızılötesi ısı yansıtıcı partiküller eklenmiştir. Bu nedenle Karbonlu EPS gri renklidir ve %20 oranında daha ince kullanılmasına rağmen aynı yalıtımı sunar.
Beyaz EPS'yi Hangi Durumlarda Seçmelisiniz?
- Bütçenizin kısıtlı olduğu, metrekare birim fiyatında ekonomi yapmanız gereken durumlarda,
- Bina çevresinde denizlik (pencere mermerleri) veya sundurma detaylarında 8 cm / 10 cm gibi kalın levhaların sığacağı yeterli alanınız (payınız) varsa,
- Karanlık, ışık almayan kuzey cephelerinde ekstra kalınlık (10 cm vb.) uygulayarak maksimum yalıtım sağlamak istediğinizde Beyaz EPS son derece doğru ve ekonomik bir tercih olacaktır.